Những năm gần đây, chuyện các nghệ sĩ làm từ thiện càng ngày càng nhiều, thể hiện nghĩa cử cao đẹp đối với cộng đồng và trở thành một phong trào tương thân, tương ái, làm lay động lương tâm và trách nhiệm của những công dân nghệ sĩ đối với những hoàn cảnh khó khăn và những số phận thiệt thòi trong xã hội. Sự lan tỏa của những vòng tay nhân ái ngày càng rộng mở qua các hoạt động với những ý nghĩa sâu sắc như “Tết cho người nghèo”, “Lá lành đùm lá rách”, “Chung một tấm lòng”, “Thương về miền Trung”, “Những trái tim đồng cảm”, “Vòng tay nhân ái”.

Trên thực tế, nhiều nghệ sĩ, ca sĩ đã sớm có ý thức bù đắp cho người nghèo như một thái độ đền đáp lại ơn nghĩa mà người hâm mộ dành cho mình, đồng thời xuất phát từ tình cảm yêu thương con người, nên việc làm từ thiện của họ đã như hơi thở của sự sống và lấy làm vui, làm hạnh phúc khi được đến tận nơi khó khăn gian khổ để trao tặng quà tình nghĩa. Ca sĩ Đan Trường mỗi năm trích 50 triệu đồng để xây nhà tình nghĩa tặng các bà mẹ Việt Nam anh hùng hoặc người già có hoàn cảnh cô đơn không nơi nương tựa. Rồi những cái tên nổi danh như Phương Thanh, Đàm Vĩnh Hưng, Thanh Thảo, NguyênVũ, Cẩm Ly, Hồ Quỳnh Hương, Hồ Ngọc Hà..., đặc biệt có nhóm “Bồ câu trắng” khá nổi đình nổi đám trong công việc này. Nghệ sĩ điện ảnh Việt Trinh liên tục tổ chức các chương trình ca nhạc với mục đích kêu gọi khán giả và các nhà tài trợ làm từ thiện. Đội ngũ nghệ sĩ đi biểu diễn từ thiện với Việt Trinh ngày càng đông đảo lập nên nhóm “Bồ câu trắng”. Nhóm đã đóng góp hàng trăm triệu đồng cho hàng chục địa chỉ nghèo khó. Bên cạnh đó, ca sĩ Ngọc Sơn cũng là một trong những gương mặt nghệ sĩ thường xuyên làm từ thiện. Anh thành lập CLB “Chân tình” để tạo nên một phong trào làm từ thiện gần gũi với mình. Nhiều năm nay, ca sĩ Ngọc Sơn và CLB đã đóng góp công sức và tiền của cho các trung tâm dạy nghề, trẻ mồ côi, giáo dục thường xuyên... ở nhiều nơi trên toàn quốc. Anh đã từng được nhận bằng khen của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc TP. HCM và kỷ niệm chương báo CA TP. HCM vì những hoạt động tích cực giúp đỡ người nghèo.

Ca sĩ Mỹ Lệ trong Chương trình Những trái tim đồng cảm do Bộ Y tế và VTV1 tổ chức. Ảnh: Trần Minh

Điều đáng nói, nhiều ca sĩ, nghệ sĩ luôn ẩn mình và không cho công bố những giá trị mình đã đóng góp cho việc làm từ thiện. Việc các nghệ sĩ làm từ thiện, đã có từ lâu ở các lớp nghệ sĩ, ca sĩ tiền bối. Ngay từ năm 1958, NSND Phùng Há đã hết sức thương yêu các nghệ sĩ nghèo, bà mua một miếng đất rồi lập nên một ngôi “Chùa nghệ sĩ” cùng với nghĩa trang cho các nghệ sĩ nghèo. Đến nay đã có 456 ngôi mộ nghệ sĩ được chôn cất cẩn thận và miễn phí cùng với 500 lọ cốt để tại chùa. Hàng năm ban tổ chức từ thiện ở đây làm hàng chục nghĩa cử với người nghèo và những đồng bào vùng thiên tai bão lũ. Số tiền mỗi năm lên tới 1 tỷ đồng đều lấy từ tiền công đức tại ngôi chùa nghệ sĩ này. Bên cạnh đó, một số nhóm khác của các nghệ sĩ nổi tiếng cũng rất nhiệt tình với tình cảm tương thân tương ái như NSƯT Kim Cương, NSƯT Lý Huỳnh, NSƯT Thanh Ngân...

Riêng ở phía Bắc nếu nghệ sĩ nào tham gia chương trình ca nhạc từ thiện thì đều nhiệt tình và có những đóng góp đáng trân trọng. Các chương trình ca múa nhạc như “Ngôi sao nhân ái”, “Ngẫu hứng Hữu Ước”, Nối vòng tay lớn... cùng với sự có mặt của các nghệ sĩ đã dành được hàng trăm triệu đồng cho đồng bào lũ lụt nghèo khó. Đặc biệt chương trình ca nhạc của nhà văn, nhạc sĩ Hữu Ước đã trao tặng tới 20 tỷ đồng với giá trị hàng ngàn con trâu cho đồng bào phía Bắc trong đợt rét lịch sử vừa qua. Chính ý nghĩa xã hội lớn lao của việc làm từ thiện là nguồn động viên cho một lực lượng đông đảo ca sĩ, nhạc sĩ trẻ hiện nay luôn luôn khao khát sáng tạo, đóng góp cho sự phát triển âm nhạc.

Tuy nhiên, cũng cần phải bàn tới sự trong sáng của việc làm từ thiện với sự thành tâm trong mỗi ứng xử cụ thể. Trên danh nghĩa làm “từ thiện”, có những ông bầu giả danh mượn cớ để quảng bá thương hiệu với cách móc nối bên trong tạo nên nhiều bức xúc cho người xem và cả đối với các nghệ sĩ tham gia biểu diễn. Có chương trình núp danh hai chữ “từ thiện” để nhanh chóng được cấp giấy phép nhưng sau đó là những hoạt động vượt rào để các ông bầu kiếm chác. Ca sĩ Đàm Vĩnh Hưng có lúc đã phải bực bội sau khi biểu diễn bởi lẽ anh hồn nhiên nghĩ rằng, chương trình từ thiện là đi thôi nhưng nào ngờ... Về sự trải nghiệm này, ca sĩ Phương Thanh đã tuyên bố: Hát miễn phí cũng phải hợp đồng. Nếu đến nơi thấy Logo quảng cáo thì bỏ về ngay lập tức.

Hoặc có nhiều trường hợp ngược lại, ca sĩ gây khó xử cho các ông bầu khi hát từ thiện mà đòi phải có cátxê. Hoặc có lần một tờ báo tổ chức đêm nhạc từ thiện với nhiều sao âm nhạc tại khu công nghiệp Tấn Tạo, theo hợp đồng mỗi nghệ sĩ được nhận thù lao đều nhau là 1 triệu đồng. Nhưng ca sĩ trẻ ĐT lúc đó đang nổi lên như một ngôi sao đã đòi phải được 3 triệu, nếu không sẽ bỏ về. Nhà tổ chức đã trót trương tên ca sĩ lên băng rôn, không muốn thất hứa với khán giả nên đành chấp nhận cho xong việc. Lại có trường hợp nhận đi hát phục vụ gây quỹ từ thiện nhưng ca sĩ HL đã không chịu đi xe chung cùng đoàn mà đòi đi xe riêng. Vậy còn đâu là sự thiện chí thật sự trong lòng để đi hát từ thiện.

Vậy đó, có những ca sĩ vừa muốn được tiếng nhưng cũng không chịu kém miếng. Trong khi nhiều ca sĩ đi hát từ thiện sẵn sàng không nhận tiền thì vẫn có những ca sĩ đòi hỏi làm mất đi ý nghĩa và tình cảm của công việc mang tính “Duyên tâm thoát tục” tâm niệm bấy lâu với hai chữ “từ thiện”.

Nhìn chung, chưa bao giờ những hoạt động nghệ thuật với mục đích từ thiện của các nghệ sĩ, ca sĩ, người đẹp hăng hái như năm nay. Hiện nay có khá nhiều chương trình biểu diễn khác như sân khấu, ca múa nhạc đã gây quỹ nhân đạo. Từ thiện, đó là tấm lòng cao quý trong mọi hợp đồng nghệ thuật của nghệ sĩ, nhưng cần phải có sự quan tâm đúng mức của các nhà quản lý chuyên ngành. Tránh sự biến tướng với mục đích kinh tế phục vụ lợi ích cho một nhóm người dẫn đến sự do dự của những người đóng góp trực tiếp cho chương trình khi khó tin những đồng tiền ấy đến tay những người nghèo khó.

Vương Tâm