Đầu năm 2009, chứng kiến cảnh đôi rồng lớn kết bằng hoa hồng môn bị người xem phá hoại trong Lễ hội hoa khiến các nghệ nhân phải cặm cụi sửa lại tác phẩm nghệ thuật tâm huyết của mình trong giá lạnh, không ít người đã bày tỏ ý kiến hồ nghi trên báo mạng: "Liệu các nghệ nhân còn tự tin để thực hiện các tác phẩm này lần nữa ở Hà Nội hay không? Họ có đủ can đảm nhìn các tác phẩm bị chà đạp lần nữa hay không?"

Tranh khảm Chiếu dời đô.

Lễ hội hoa Hà Nội 2010 tổ chức từ 30/12/2009 đến 3/1/2010 với sự tham gia của 1.000 nghệ nhân, quy tụ khoảng 60 loài hoa cắt cành, 80 loại hoa chậu, 30 loại cây lá màu, hàng nghìn m2 cỏ nhung và nhiều tác phẩm nghệ thuật công phu, quy mô đạt kỷ lục quốc gia là câu trả lời bất ngờ và quyết liệt cho câu hỏi nhức nhối đặt ra từ một năm trước. Nếu như trong hội hoa lần trước, 40 thợ của làng Pháp Vân đã lặng lẽ đi bộ hơn 15km trong đêm để khênh 2 con rồng từ làng của họ tới chân tượng vua Lý Thái Tổ chỉ làm nên "kỷ lục" về thái độ vô văn hóa của người dự hội thì năm nay, các nghệ nhân đã lập được kỷ lục cho 3 tác phẩm công phu giàu ý nghĩa của mình. Chiếc áo dài bằng hoa dài nhất VN (dài 10m) được kết từ khoảng 1.000 đóa hoa thiên nhiên và hoa nhân tạo, được sắp đặt cùng với tiểu cảnh trống hội. Tác phẩm mô phỏng Chiếu dời đô bằng gỗ khảm trai lớn nhất VN do một nghệ nhân của làng nghề truyền thống khảm trai Phú Xuyên thực hiện trong 3 năm có chiều cao 1,93m, rộng 1,27m, nặng 79kg. Bình hoa sen làm bằng mây tre lớn nhất Việt Nam có chiều cao 6,5m, nặng khoảng 120kg, đường kính đáy 1,2m, thân bình đan theo 3 kiến trúc nổi tiếng của Hà Nội là Khuê Văn Các, chùa Một Cột và tháp Rùa, cổ bình đan hình rồng bay lên...

Những kỷ lục đó không chỉ cho thấy tinh thần hướng tới Đại lễ  1000 năm Thăng Long - Hà Nội của các nghệ nhân, mà còn chứng tỏ phẩm chất tự tin, lạc quan, kiên định niềm tin của những nghệ nhân hoa trong mọi hoàn cảnh khó khăn và khắc nghiệt.

Lẽ hội hoa Hà Nội năm nay có  rất nhiều nội dung và hoạt động phong phú, đa dạng. Màn trình diễn áo dài của nhà thiết kế Lan Hương với chủ đề Thiếu nữ bên hoa và Hà Nội hoa 4 mùa, chương trình nghệ thuật truyền thống tại sân khấu Hoa, màn bắn pháo hoa nghệ thuật tại khu vực tượng đài Lý Thái Tổ và cầu Thê Húc, 10 đại cảnh hoa lớn và các tiểu cảnh mang tính liên kết được sắp đặt công phu trên trục đường Đinh Tiên Hoàng, chiếc xe điện kết hoa, những bè hoa trên Hồ Gươm, các cuộc thi cắm hoa nghệ thuật, đêm hội Trà hoa... đều hướng về một cái đích văn hóa tôn vinh vẻ đẹp của hoa trong sự tỏa rạng của văn hóa Thăng Long và nét thanh lịch của người Hà Nội.

Lễ hội Hoa Hà Nội 2009 được thực hiện bởi Sở VH-TT&DL Hà Nội, kết hợp cùng Công ty cổ phần giải trí và âm nhạc DC và là sự kiện đầu tiên mở màn chuỗi 80 sự kiện chào mừng Đại lễ 1000 năm Thăng Long. Đêm mở màn (30/12/2009) và đêm kết thúc (3/1/2010) sẽ tường thuật trực tiếp trên VTV2 và VTV4.

Con đường nào cho hoa hội nhập?

Lễ hội Hoa năm nay cũng có nét mới mang tinh thần hội nhập với có sự góp mặt của một số tác phẩm sắp đặt hoa của Trung Quốc, Thái Lan. Đại sứ quán Thụy Sĩ sẽ tặng Hà Nội một chiếc đồng hồ hoa. Đại sứ quán Hà Lan sẽ tặng 30.000 bông hoa tuylip. Từ mấy năm trước, hoa Nhật Bản cũng đã có mặt tại VN định kỳ trong Lễ hội Hoa anh đào tổ chức vào tháng Tư hàng năm cuốn hút sự chú ý nồng nhiệt của hàng ngàn người dân Hà Nội.

Việt Nam đang ôm mộng trở thành một cường quốc sản xuất hoa lớn trên thế giới tương đương với Hà Lan, với mục tiêu đến năm 2010 xuất khẩu mỗi năm 1 tỷ cành hoa, nhưng hoa VN vẫn chưa tìm được con đường tiếp thị và quảng bá văn hóa qua lễ hội như hoa anh đào của Nhật đã làm trên đất Việt. Nhật Bản là nước tiêu thụ hoa VN nhiều nhất so với các thị trường hoa trên thế giới. Ba tháng đầu năm 2009, kim ngạch xuất khẩu hoa các loại sang Nhật Bản đạt hơn 2,3 triệu USD, tăng 35% so với cùng kỳ 2008. Nhưng hoa VN xuất khẩu sang Nhật chủ yếu là hoa khô, với giá 1 USD/1 bông, cao gấp 10 đến 12 lần so với xuất khẩu hoa tươi. Thật khó tổ chức những lễ hội văn hóa VN trên đất Nhật với những bông hoa khô xuất khẩu!

Hiện nay, chúng ta làm Lễ hội hoa với tư duy nặng về dùng hoa trang trí cho những biểu tượng lịch sử văn hóa. Hoa chỉ là một ngôn ngữ thể hiện những khái niệm cần thiết trong từng thời điểm. Hoa chưa được kính trọng như một hiện thân của vẻ đẹp thiên nhiên hay như một Đại sứ văn hóa Việt. Người Nhật đâu cần mang sang VN hàng tấn hoa anh đào để tổ chức lễ hội. Họ chỉ mang sang mấy trăm cành hoa, nhưng đó là những cành hoa mang tư cách đại sứ văn hóa Nhật. Tháp tùng hoa là những màn múa Yosakoi độc đáo, các món ăn Nhật Bản như bánh bạch tuộc takoyaki, cơm nắm onigiri, các loại sushi, há cảo, các trò chơi truyền thống Nhật Bản như vớt cá, đi cà kheo, gấp giấy Origami, thời trang kimono, giọng hát sakura, các phim hoạt hình và phim điện ảnh nổi danh của Nhật... Lễ hội Hoa anh đào năm 2009 tại Hà Nội đã thu hút khoảng 280.000 lượt khách tới tham dự. Yosakoi là điệu múa kết hợp giữa nét truyền thống và hiện đại của Nhật Bản, được coi là hồn của Lễ hội Hoa anh đào. Qua các Lễ hội Hoa anh đào tổ chức tại VN, ngày càng có nhiều người Việt say mê điệu múa Yosakoi. Hiện nay Yosakoi đang phát triển rất mạnh mẽ tại Hà Nội với 9 đội múa của người Việt, mỗi đội có 38 người trở lên.

Sắp tới, hoa anh đào còn tạo cơ hội cho Yosakoi tràn ra đường phố VN. Ban tổ chức Lễ hội Hoa anh đào đã có kế hoạch hỗ trợ nhạc, đĩa DVD dạy múa, giáo viên hướng dẫn, cho mượn dụng cụ tập múa và xe âm thanh cho những đội múa VN múa Yosakoi trên đường phố. Yosakoi rất sôi động cùng động tác đơn giản và vui nhộn, không phân biệt tuổi tác, giới tính cũng như số lượng đối với các thành viên tham gia. Phía Nhật Bản dự tính sẽ đưa sang 10 đội múa Yosakoi để tham dự diễu hành trên đường phố.

Bao giờ hoa đào Nhật Tân tạo được cơ hội cho người Việt kéo nhau sang Tokyo nhảy "sòn sòn sòn đô sòn" trên đất Nhật?

Hoàng Quế